Thép mạ kẽm — chuẩn bị bề mặt và sơn phủ hệ duplex
Thép mạ kẽm nhúng nóng cần xử lý bề mặt đặc biệt (sweep blast hoặc T-Wash) và primer bám dính cao để tránh bong tróc, tạo hệ duplex bảo vệ kép.
Cập nhật: 31/07/2026
| Nhóm | Vật liệu nền — kim loại mạ |
|---|---|
| Bản chất | Thép phủ lớp kẽm nhúng nóng (Zn) |
| Cấp làm sạch khuyến nghị | Sweep blast / SSPC-SP1 + SP7 |
| DFT khuyến nghị | 120–200 µm hệ duplex |
| Tiêu chuẩn | ISO 12944-5, SSPC-SP1 |
| Cập nhật | 31/07/2026 |
Thép mạ kẽm nhúng nóng (hot-dip galvanized) có lớp kẽm bảo vệ cathodic sẵn nhưng bề mặt trơn, nhẵn và có thể nhiễm dầu bảo quản hoặc muối kẽm (zinc salts), khiến sơn phủ thông thường khó bám dính nếu không xử lý đúng cách. Hệ duplex (mạ kẽm + sơn phủ) kết hợp bảo vệ cathodic và rào cản, kéo dài tuổi thọ vượt trội so với dùng riêng lẻ.
Đặc điểm nền thép mạ kẽm
Lớp mạ kẽm nhúng nóng dày 45–120 µm tạo hàng rào bảo vệ cathodic cho thép nền, nhưng bề mặt kẽm mới thường bóng, ít nhám và có thể còn dầu bảo quản trong quá trình vận chuyển. Theo thời gian, kẽm phản ứng với không khí tạo lớp patina (kẽm cacbonat) làm giảm độ bám dính nếu sơn quá sớm hoặc quá muộn.
Đây là lý do thép mạ kẽm cần quy trình xử lý riêng, khác hoàn toàn với thép carbon thông thường.
Vấn đề bám dính thường gặp
- Muối kẽm trắng (white rust) hình thành khi kẽm mới tiếp xúc ẩm trong môi trường kín, cản trở bám dính sơn.
- Dầu bảo quản, sáp chống oxy hóa còn sót từ nhà máy mạ.
- Bề mặt quá nhẵn (thiếu profile cơ học) khiến sơn dễ bong tróc theo mảng lớn (peeling) dù không có ăn mòn.
- Sơn quá sớm (dưới 24-48h sau mạ) khi phản ứng hóa học bề mặt kẽm chưa ổn định.
Cấp chuẩn bị bề mặt cho thép mạ kẽm
| Phương pháp | Mục đích | Ghi chú |
|---|---|---|
| SSPC-SP1 (rửa dung môi) | Loại bỏ dầu, sáp bảo quản | Bắt buộc trước mọi bước tiếp theo |
| Sweep blast (SSPC-SP7 nhẹ) | Tạo profile nhám nhẹ 25–40 µm | Không phun hạt mạnh làm bong lớp kẽm |
| T-Wash / mordant solution | Tăng bám dính hóa học cho kẽm mới | Thay thế khi không thể phun hạt tại công trường |
Primer phù hợp và hệ sơn duplex
Primer chuyên dụng cho kẽm thường là epoxy có phụ gia tăng bám dính hoặc primer gốc etyl silicat pha loãng, tránh dùng primer giàu kẽm 100% vì không cần thiết (kẽm nền đã có sẵn).
| Lớp | Loại sơn | DFT (µm) |
|---|---|---|
| Primer | Epoxy bám dính kẽm (tie-coat) | 40–60 |
| Phủ ngoài | PU hoặc Alkyd biến tính | 40–60 |
Hệ duplex phù hợp cho kết cấu thép mạ kẽm ngoài trời, tham khảo sơn chống rỉ kết cấu thép để chọn hệ tương thích.
Lỗi thường gặp khi sơn thép mạ kẽm
- Bỏ qua bước rửa dầu SSPC-SP1, dẫn tới bong tróc diện rộng chỉ sau vài tuần.
- Phun hạt quá mạnh làm mài mòn lớp kẽm bảo vệ, giảm tuổi thọ cathodic.
- Sơn ngay sau khi mạ khi chưa kiểm soát được white rust.
- Dùng nhầm primer giàu kẽm 100% gây lãng phí và không cải thiện bám dính.
Câu hỏi thường gặp
Có cần phun hạt thép mạ kẽm không?
Nên sweep blast nhẹ để tạo profile nhám 25-40 µm thay vì phun hạt mạnh như thép carbon, tránh làm mỏng lớp kẽm bảo vệ.
Bao lâu sau khi mạ kẽm thì được sơn?
Thường nên chờ tối thiểu vài ngày đến vài tuần để bề mặt kẽm ổn định hóa học, hoặc dùng T-Wash để rút ngắn thời gian chờ.
White rust là gì và ảnh hưởng thế nào?
White rust là lớp oxit/hydroxide kẽm trắng hình thành khi kẽm mới gặp ẩm trong không gian kín, làm giảm mạnh độ bám dính sơn nếu không xử lý trước khi sơn.