Composite — chuẩn bị bề mặt và hệ sơn bảo vệ đa dạng nhựa nền
Vật liệu composite (carbon, sợi thủy tinh, sợi aramid) đòi hỏi xác định đúng loại nhựa nền trước khi chọn primer tương thích, tránh dung môi gây phân hủy nhựa.
Cập nhật: 31/07/2026
| Nhóm | Vật liệu nền — composite đa dạng |
|---|---|
| Bản chất | Nhựa nền + sợi gia cường (carbon/glass/aramid) |
| Cấp làm sạch khuyến nghị | Mài nhám nhẹ, rửa dung môi tương thích |
| DFT khuyến nghị | 100–180 µm |
| Tiêu chuẩn | Theo khuyến nghị nhà sản xuất nhựa nền |
| Cập nhật | 31/07/2026 |
Composite là thuật ngữ chung cho vật liệu kết hợp nhựa nền (polyester, vinyl ester, epoxy) và sợi gia cường (thủy tinh, carbon, aramid), có tính chất bề mặt khác nhau tùy loại nhựa. Việc chọn hệ sơn cho composite bắt buộc phải xác định đúng loại nhựa nền để tránh phản ứng không tương thích, gây phồng rộp hoặc phân hủy vật liệu.
Đặc điểm nền composite
Composite khác với FRP ở chỗ có thể dùng nhiều loại sợi gia cường khác nhau (carbon, aramid, thủy tinh) và nhiều loại nhựa nền (epoxy, polyester, vinyl ester, phenolic), mỗi loại có độ nhạy cảm hóa chất và nhiệt độ khác nhau. Composite epoxy nền chịu dung môi tốt hơn polyester nhưng đắt hơn và khó xử lý bề mặt do năng lượng bề mặt thấp.
Vấn đề tương thích nhựa nền
- Nhựa polyester dễ bị dung môi mạnh (styrene, ketone) làm trương nở, nứt vi mô.
- Nhựa epoxy nền có năng lượng bề mặt thấp, cần mài nhám kỹ để tăng bám dính cơ học.
- Composite carbon dẫn điện, cần lưu ý ăn mòn galvanic nếu tiếp xúc trực tiếp với kim loại (đặc biệt nhôm).
- Nhiệt độ chuyển hóa thủy tinh (Tg) của nhựa nền giới hạn nhiệt độ sấy/đóng rắn của lớp sơn phủ.
Cấp chuẩn bị bề mặt cho composite
| Bước | Ghi chú |
|---|---|
| Xác định loại nhựa nền | Tham khảo hồ sơ kỹ thuật nhà sản xuất trước khi chọn dung môi/primer |
| Rửa sạch, loại wax | Dùng dung môi tương thích, tránh ketone mạnh với nền polyester |
| Mài nhám cơ học | 80–150 grit, tạo profile đều, không lộ sợi gia cường |
Primer phù hợp và hệ sơn khuyến nghị
| Lớp | Loại sơn | DFT (µm) |
|---|---|---|
| Primer | Epoxy tương thích nhựa nền, độ nhớt thấp | 50–80 |
| Phủ ngoài | PU hoặc Acrylic chống UV | 50–100 |
Với composite dùng trong kết cấu tàu, xem thêm sơn epoxy tàu biển.
Lỗi thường gặp khi sơn composite
- Không xác định đúng loại nhựa nền, dùng dung môi/primer không tương thích gây phân hủy vật liệu.
- Bỏ qua cách ly điện khi composite carbon tiếp xúc kim loại khác điện thế.
- Sấy/đóng rắn sơn ở nhiệt độ vượt Tg của nhựa nền, làm biến dạng vật liệu.
Câu hỏi thường gặp
Composite khác FRP thế nào?
FRP là một dạng composite cụ thể dùng sợi thủy tinh, trong khi composite là thuật ngữ rộng bao gồm nhiều loại sợi gia cường (carbon, aramid, thủy tinh) và nhựa nền khác nhau.
Vì sao cần xác định loại nhựa nền trước khi sơn composite?
Vì mỗi loại nhựa (polyester, epoxy, vinyl ester) có độ nhạy cảm khác nhau với dung môi và nhiệt độ, chọn sai có thể gây trương nở, nứt hoặc phân hủy vật liệu nền.
Composite carbon có bị ăn mòn galvanic không?
Có, vì sợi carbon dẫn điện; khi tiếp xúc trực tiếp với nhôm hoặc kim loại khác điện thế trong môi trường ẩm, có thể gây ăn mòn điện hóa cho kim loại tiếp xúc.