Mill Scale (vảy cán) là gì?
Mill scale là lớp oxit sắt xanh đen hình thành khi cán nóng thép. Vì sao bắt buộc loại bỏ trước khi sơn và các phương pháp làm sạch phù hợp.
Cập nhật: 01/08/2026
| Nhóm | Thuật ngữ — bề mặt nền |
|---|---|
| Bản chất | Hỗn hợp FeO, Fe₃O₄, Fe₂O₃ hình thành ở 500–1200°C |
| Chiều dày | Thường 10–50µm |
| Yêu cầu | Loại bỏ hoàn toàn với hệ C4–CX (Sa 2.5 trở lên) |
| Cập nhật | 01/08/2026 |
Mill scale là lớp vảy oxit sắt màu xanh đen bám trên bề mặt thép cán nóng, hình thành khi thép nguội trong không khí. Lớp vảy này cứng, bóng và có vẻ chắc chắn, nhưng thực chất bám không đều và là catốt so với thép nền — sơn phủ trực tiếp lên mill scale gần như chắc chắn dẫn tới bong tróc sau vài tháng.
Bản chất và vì sao nguy hiểm
Mill scale gồm ba lớp oxit sắt với hệ số giãn nở nhiệt khác thép nền. Khi kết cấu chịu thay đổi nhiệt độ hoặc va đập, vảy tự bong khỏi thép, kéo theo toàn bộ màng sơn phía trên.
Nguy hiểm hơn, mill scale có điện thế catốt so với thép: tại các vết nứt của vảy hình thành pin ăn mòn với diện tích anốt nhỏ, khiến thép nền bị ăn mòn cục bộ rất nhanh — ăn mòn điểm sâu ngay dưới lớp sơn còn nguyên vẹn bề ngoài.
Nhận biết trên thép mới
- Bề mặt màu xanh đen, hơi ánh, bám chặt từng mảng.
- Gõ búa nhẹ hoặc uốn thép thấy vảy bong ra thành mảnh cứng.
- Thép để ngoài trời một thời gian: vảy bong dần, để lộ vùng thép sáng và vùng gỉ xen kẽ — chính là các cấp rust grade B, C theo ISO 8501-1.
- Thép cấp A trong ISO 8501-1 là thép còn phủ kín mill scale, chưa gỉ.
Phương pháp loại bỏ
| Phương pháp | Hiệu quả với mill scale | Ghi chú |
|---|---|---|
| Phun bi/cát Sa 2.5 | Loại bỏ hoàn toàn | Tiêu chuẩn cho C4–CX, tạo profile luôn |
| Phun bi Sa 2 | Loại phần lớn | Chấp nhận cho môi trường nhẹ |
| Mài cơ khí St 3 | Chỉ loại phần bong | Vảy bám chắc vẫn còn lại |
| Tẩy axit (pickling) | Loại bỏ hoàn toàn | Áp dụng trong xưởng, trước mạ kẽm |
| Đánh giấy nhám tay | Không hiệu quả | Không đủ để sơn hệ bảo vệ |
Thực tế công trường Việt Nam
- Rất nhiều nhà xưởng sơn trực tiếp lên thép còn mill scale để tiết kiệm chi phí — hệ sơn thường hỏng sau 12–24 tháng, chi phí sửa chữa cao gấp nhiều lần khoản tiết kiệm ban đầu.
- Nếu không thể phun bi, tối thiểu phải làm sạch cơ khí St 3 và chấp nhận tuổi thọ giảm mạnh — chỉ dùng cho hạng mục tạm hoặc môi trường C2.
- Với kết cấu quan trọng, hãy đưa cấp làm sạch vào hợp đồng và nghiệm thu bằng ảnh chuẩn ISO 8501-1 trước khi sơn lớp lót.
- Sau khi phun bi, phải sơn primer trong 4 giờ để tránh flash rust.
Câu hỏi thường gặp
QSơn trực tiếp lên mill scale có được không?
Không nên với bất kỳ hệ bảo vệ nào. Vảy sẽ bong kéo theo màng sơn và gây ăn mòn điểm dưới màng.
QMill scale khác gỉ sét thế nào?
Mill scale là oxit hình thành khi cán nóng, màu xanh đen bám chắc; gỉ sét là sản phẩm ăn mòn sau này, màu nâu đỏ và xốp.
QLàm sạch mill scale bằng cách nào rẻ nhất mà vẫn đạt?
Phun bi Sa 2.5 vẫn là phương án hiệu quả nhất trên tổng chi phí vòng đời; các cách thủ công rẻ hơn nhưng tuổi thọ hệ sơn giảm rất nhiều.