Cracking & Peeling (nứt và bong tróc) là gì?
Nứt chân chim, nứt sâu và bong tróc màng sơn: phân biệt các dạng, nguyên nhân từ màng quá dày, lão hóa hay bám dính kém và hướng khắc phục.
Cập nhật: 01/08/2026
| Nhóm | Thuật ngữ — khuyết tật |
|---|---|
| Các dạng | Checking (nứt nông), Cracking (nứt sâu), Flaking/Peeling (bong mảng) |
| Tiêu chuẩn đánh giá | ISO 4628-4 (nứt), ISO 4628-5 (bong) |
| Nguyên nhân chính | Màng quá dày, lão hóa, bám dính kém, nền biến dạng |
| Cập nhật | 01/08/2026 |
Cracking và peeling là hai dạng hỏng ở giai đoạn cuối vòng đời lớp phủ: màng mất tính đàn hồi và nứt, sau đó nước xâm nhập tới nền và làm bong từng mảng. Xác định đúng dạng nứt là căn cứ để quyết định chỉ phủ lại lớp ngoài hay phải bóc bỏ toàn bộ hệ sơn.
Phân biệt các dạng nứt và bong
| Dạng | Biểu hiện | Chiều sâu |
|---|---|---|
| Checking | Nứt chân chim li ti trên bề mặt | Chỉ lớp ngoài cùng |
| Cracking | Nứt rõ, có thể thấy bằng mắt thường | Xuyên một hoặc nhiều lớp |
| Mud cracking | Nứt mảng như bùn khô | Toàn màng, thường do sơn quá dày |
| Flaking / Peeling | Bong thành vảy, mảng | Tới nền hoặc giữa hai lớp |
Nguyên nhân
- Màng quá dày vượt film build tối đa, ứng suất co ngót gây nứt — điển hình với sơn giàu kẽm vượt 100µm/lớp.
- Lão hóa UV sau giai đoạn phấn hóa: màng mất đàn hồi, giòn dần rồi nứt.
- Bám dính kém do bề mặt bẩn, muối, hoặc quá cửa sổ phủ chồng — dẫn thẳng tới peeling.
- Hệ sơn không tương thích: lớp cứng phủ lên lớp mềm hơn, hoặc dung môi mạnh làm nhăn lớp dưới.
- Nền biến dạng: kết cấu rung, giãn nở nhiệt lớn, bê tông nứt kéo theo màng nứt.
- Pha sai tỷ lệ hardener làm màng giòn, xem mixing ratio.
Đánh giá mức độ và phạm vi
- Đánh giá mật độ và bề rộng nứt theo ISO 4628-4; mức bong theo ISO 4628-5.
- Dùng dao rạch kiểm tra chiều sâu: nứt tới thép hay chỉ trong lớp phủ ngoài.
- Thử pull-off ở vùng lành để biết phần còn lại của hệ còn dùng được không.
- Đo DFT tổng: màng dày bất thường xác nhận nguyên nhân co ngót.
- Lập bản đồ phạm vi hỏng để bóc tách khối lượng sửa chữa.
Hướng khắc phục
- Checking nhẹ, lớp dưới còn tốt: rửa sạch, làm nhám, phủ lại topcoat.
- Cracking xuyên lớp nhưng chưa tới thép: mài bỏ lớp hỏng, phủ lại lớp giữa và lớp ngoài.
- Nứt tới thép hoặc bong mảng: bắt buộc bóc bỏ, phun bi lại tới Sa 2.5 và sơn lại toàn hệ.
- Nền biến dạng: chọn hệ sơn đàn hồi hơn (PU đàn hồi) thay vì hệ cứng giòn.
Về phòng ngừa, quan trọng nhất là kiểm soát DFT mỗi lớp và chọn cấu hình hệ sơn đúng cấp môi trường theo ISO 12944 ngay từ đầu.
Câu hỏi thường gặp
QNứt chân chim có cần làm lại toàn bộ không?
Không, nếu nứt chỉ ở lớp ngoài cùng và lớp dưới còn bám tốt thì chỉ cần làm nhám và phủ lại topcoat.
QVì sao sơn giàu kẽm hay bị nứt mảng?
Vì hàm lượng bột kẽm rất cao, khi thi công vượt DFT tối đa mỗi lớp sẽ co ngót mạnh và nứt như bùn khô.
QBong tróc từng mảng lớn là do đâu?
Hầu hết là do bám dính kém: bề mặt còn dầu mỡ, muối, hoặc sơn chồng quá hạn cửa sổ phủ chồng.